نیروهای زیادی فعالانه در کار فراموشاندن یا تغییر حافظه جمعی هستند. شناخت این نیروها اهمیت زیادی دارد؛ چون در عمل، همین نیروها در برابر دادخواهی از مسیر عدالت انتقالی قرار دارند. عدالت انتقالی بر پنج رکن استوار است؛ کشف و بیان حقیقت، اجرای عدالت، جبران آسیب‌ها، تضمین تکرار نشدن و به خاطر سپاری. هر یک از این نیروها، دست‌کم یکی از این ارکان را هدف می‌گیرند.

برخی با سرکوب و پنهان‌کاری، امکان کشف حقیقت را از بین می‌برند؛ گورهای بی‌نام، پرونده‌های بسته و ممانعت از سوگواری از نمونه‌های آن هستند. برخی با کنترل رسانه و اینترنت، جریان اطلاعات را قطع می‌کنند و ثبت شواهد را دشوار می‌سازند. برخی دیگر از طریق نظام آموزشی و کتاب‌های درسی، روایتی گزینشی از گذشته می‌سازند که نسل‌های بعدی با آن بزرگ می‌شوند. تغییر نام خیابان‌ها و محله‌ها، حذف نشانه‌های شهری حافظه، و مهندسی روایت رسمی درباره رخدادهای مهم تاریخی هم بخشی از همین فرایند هستند.

البته رقابت روایت‌ها میان جریان‌های سیاسی مختلف، نوستالژی‌های انتخابی، و حتی پراکندگی حافظه در جریان‌های مقابل جمهوری اسلامی و رسانه‌های دیجیتال و... همگی می‌توانند به همان اندازه در تضعیف حافظه پیوسته و مستند نقش داشته باشند.

با تشکر از مانا نیستانی عزیز که این فضا را در اثر هنری خود به زیبایی ترسیم کرده است.

⬅توضیح درباره اسلایدهای دوم و سوم و چهارم
مرکز عدالت انتقالی برای ایران(CTJ) امسال دو دوره آموزشی رایگان برگزار می‌کند. دوره نخست به دادخواهی از مسیر دادگاه‌های بین‌المللی و ترکیبی می‌پردازد. دوره دوم که با همکاری International IDEA برگزار می‌شود، به طراحی چارچوب قانون اساسی دموکراتیک اختصاص دارد. هر دو دوره برای علاقه‌مندان به عدالت انتقالی و آینده دموکراتیک ایران طراحی شده‌اند و نیازی به پیش‌زمینه تخصصی ندارند. برای آشنایی با دوره‌ها و تاریخ برگزاری آنها به اسلایدهای دوم، سوم و چهارم بروید.
❗️مهلت ثبت نام:  ۲ مرداد ۱۴۰۵ (۲۴ جولای ۲۰۲۶)
لینک ثبت نام در بایوی صفحه اینستاگرام مرکز عدالت انتقالی برای ایران وهمچنین جاستیداد قرار دارد.

مرکز عدالت انتقالی برای ایران نهادی مستقل و دادخواه‌محور است که به پشتوانه دادخواهان و متخصصان بین‌المللی شکل گرفته؛ از پیام اخوان، رها بحرینی، آلکس نیو، همایون علیزاده تا کریستینا مورای، بهار صبا، حسین رئیسی، لاوینیا استن، کارلا فرستمن، کیمانا زولوئتا-فولشر، مهرانگیز کار و دیوید آنتونی مندل و..
#دادخواهی #عدالت_انتقالی #حافظه_جمعی